آشنایی با فرمت های مختلف ویدئویی

امروزه فیلمها و ویدئوها به یمن سایتها و شبکه های اجتماعی گوناگون به یکی از اقلام مصرفی نسل جدید تبدیل شده است. گوشی‌های هوشمند به هر کسـی این قدرت را داده تا خودش را در قالب یک فیلمبردار ببیند و اینترنت به اقیانوسـی از فایلهای ویدئویی تبدیل شـده اسـت، اما هر جا که بحث پخش ویدئویی باشـد، حتما صحبت از فرمتها، پسـوندها و کدکها ( Codecs) هم اسـت. فهم و تمایز این فرمتها و پسـوندهای فایلهای ویدئویی معمولا چندان سرراست نیست و گاهی میتواند پیچیده‌تر از روند فیلمبرداری باشد.

تفاوت فایل و کدک

اولین و مهمترین نکتــه در مورد ویدئو، تفاوت میان کــدک و فایل اســت که اکثــر کاربران در تشــخیص این دو از هم دچار مشــکل میشــوند. اصطلاح کدک (codec) در اصــل مخفــف decompressor compressor   است و به روشهای فشرده‌سازی داده یا باز کردن داده فشــرده گفته میشــود. وقتی داده ویدئویی به مقدار مناســب فشرده‌ســازی شد، مثل یک محصول باید آن را بسته بندی کرد تا برای ذخیره، نمایش و انتقال آماده باشــد. ایــن کار، وظیفه فایلها یا به طور دقیقتر فایلهای ظرف  (Container Files) است که مثل یک جعبه داده‌های ویدئویی را در داخل خود نگه دارند. حال که تفاوت این دو مشــخص شــد، میتوانیم نگاهی به کدکها و فایلهای معروف و مرســوم ذخیره ویدئو داشته باشیم.

کدکهای مشهور

کدک های بســیاری برای داده‌هــای ویدئویی وجود دارد، اما مــا در اینجا فقط آنهایی را معرفی میکنیم که کاربران آشنایی و برخورد بیشتری با آنها دارند:

فرمت های مختلف ویدئویی : H.264/MPEG-4

 

فرمت های مختلف ویدئویی

 

این کدک که با هر دوی این نامها شــناخته میشود، مشــهورترین کدک ویدئو است که امــروزه برای فیلمبــرداری، ذخیــره و توزیع دادههای ویدئویی مورد اســتفاده قرار میگیرد. استاندارد این فرمت ســال  ۲۰۰۳ نوشــته شــده و توسط دو گروه VCEG و MPEG توسعه یافته است. البته H.246 و  MPEG-4 Part 10(نــام کامــل آن)، در اصــل دو اســتاندارد اســت، اما به صورت مشــترک پیش برده می‌شوند طوری که محتوای فنی آنها یکی است. فرمت  H.264در سیســتم‌های ویدئویی ازجمله دیسکهای بلوری، ســایت‌هایی مانند یوتیوب و فروشــگاه آیتیونز و پخش تلویزیونی مثل   DVB-T و   DVB-T2بسیار استفاده میشود.

فرمت های مختلف ویدئویی : MPEG-2

 

فرمت های مختلف ویدئویی

 

برادر کوچکتر و ســاده‌تر   MPEG-4است که فرمت خوبی به حســاب می‌آید. شــهرت اصلی این کــدک اســتفاده از آن در  DVD هاســت. البته در اوایل توسعه دیسکهای بلوری، از این فرمت برای فشرده‌سازی داده‌های آن استفاده میشد که بعدهــا جای خود را بــه  MPEG-4 داد. علاوه بر این، برخی ایستگاههای تلویزیونی از این فرمت برای پخش برنامه های کیفیت بالا استفاده میکنند.

فرمت های مختلف ویدئویی : DivX

 

فرمت های مختلف ویدئویی

 

آنهایی که ســابقه بیشــتری در رایانه دارند، حتمــا این کدک را به خاطر دارند. کاربرد اصلی این کدک برای کپی ( rip) دی‌وی‌دی‌ها روی هارد بود. قدرت اصلی کدک   DivX در فشرده‌ســازی فایلهای ویدئویی تا اندازهای بسیار کوچک بود که آن را برای استفاده در وب مناسب میکرد، اما به دلیل کیفیت نه چندان مناســب ویدئو هنگام پخــش روی صفحات بزرگتر (تلویزیون) یا با رزولوشن بالاتر، امروزه کمتر از آن استفاده میشود.

فرمت های مختلف ویدئویی : RealVideo

 

فرمت های مختلف ویدئویی

 

حالا که صحبت از فرمت‌های قدیمیتر شــد، بــد نیســت کــدک  RealVideo را هــم معرفــی کنیم که توســط شــرکت  RealNetowrks ســال  ۱۹۹۷ ارائه شــد و تا سال  ۲۰۰۸ هــم ادامــه یافت. ایــن فرمت زمانــی در وب و رایانه های شخصی حضوری بسیار فعال داشت و کمتر رایانــه‌ای را پیــدا می‌کردید کــه روی آن پخش‌کننده  Real Player نصب نشده باشد. دلیل محبوبیت این فرمــت در یک قابلیت بود؛ پخش آن نیــازی به دانلود تمام فایل نداشــت و همین امــکان، آن را به گزینه‌ای بسیار مناسب برای ویدئوهای تحت وب تبدیل میکرد. فایلهای با این کدک پسوند   .rm یا   .ramداشتند.

فرمت های مختلف ویدئویی : (WMV(Windows Media Video

 

فرمت های مختلف ویدئویی

 

این کــدک را با فایلهای   wmv اشــتباه نکنید. کدک   WMV در اصل مجموعه‌ای از کدک‌هاست که توسط مایکروسافت توسعه داده و دنبال میشــود. این کدک قدرت فشرده‌سازی خوبی دارد، اما بیشتر در ویندوز و محیطهای مربوط به آن مورد استفاده قرار میگیرد. پایه اصلی این کدک از نسخه  ۷ به بعد براساس استاندارد  MPEG است.

فرمت های مختلف ویدئویی : Theora

 

فرمت های مختلف ویدئویی

 

این کــدک را نشــنیده‌اید کــه البته حق دارید؛ زیــرا این کدک معمــولا همراه با نام فایلهای حاوی آن شــناخته میشود؛  .Ogg Theora این کدکی اســت که در فایلهای  .ogg بــه کار مــیرود. کدک   Theora که نســخه ابتدایــی آن ســال  ۲۰۰۴ عرضه شــد، کیفیت بالای فایلها را در ابعاد کوچک حفظ میکند، اما ایراد اصلی آن بار پردازشــی نسبتا زیادی است که برای پخش به پردازنده وارد میکند.

 فایلهای مشهور

بیاییــد ببینیم این فرمتهای مختلــف در قالب چه فایلهایی برای پخش قرار میگیرند:

فرمت های مختلف ویدئویی : (AVI ( .Avi

 

فرمت های مختلف ویدئویی

 

ایــن فایل (مخفــف  Audio Video Interleave)  را میتــوان یکــی از پربسامدترین انواع فایلهای ویدئویی دانست که ردپای آن در هر دستگاهی یافت میشود. با این که این فایل معمولا ظرفی برای ویدئوهای با کدک  MPEG است، اما عملا جعبه‌ای است که هر فرمتی را از  Indeo تــا   Cinepak میتوان در آن قــرار داد. فایلهــای  avi توسط مایکروسافت درســال  ۱۹۹۲ ارائه شد که خاصیت اصلی آن ذخیره همزمان دادههای ویدئویی و صوتی بود که اجازه پخش همگام آنها را میداد.

فرمت های مختلف ویدئویی : (MP4(.mp4

 

فرمت های مختلف ویدئویی

 

ایــن فایل نیازی به معرفــی ندارد و آن قــدر پرکاربرد اســت که حتمــا گذرتان به ذخیره یا پخش آن افتاده اســت. این فایل توسط همان گروه   MPEGمعرفی شده و نام کامل آن  MPEG-4 Part 14 اســت. این فایل در اصل برای ذخیره ویدئو (با کــدک   MPEG-4 ) و صدا (با فرمت AAC) اســت، اما امکان ذخیــره زیرنویس و تصاویر ســاکن را نیز دارد. تنها پسوند رسمی این فایلها همان  .mp4 است، اما پســوندهایی مانند  ( .m4aفقط برای صدا) و   .m4p نیز برای فایل‌های آن دیده میشود.

فرمت های مختلف ویدئویی : (QuickTime Movie (.mov

 

فرمت های مختلف ویدئویی

 

این فایل که پســوند آن مشهورتر از نام خودش اســت، توسط شــرکت اپل عرضه شــده و توسعه مییابد و البته انتقاد اصلی به ایــن فایل نیز دقیقا به همین دلیل اســت. با وجود این، فایلهــای   QuickTime از تعداد زیادی کدکهای صدا و تصویر پشتیبانی میکند. علاوه بر این، این فایل مزایای جالبــی دارد که مهمتریــن آن قابلیت ویرایش درجا است (بدون نیاز به کپی داده) که آن را برای انجام ویرایش ویدئوها بسیار مناسب میکند. نکته مورد توجه دیگر در مورد فایل این است که از دید طراحی شباهت بسیار زیادی به فایلهای   MP4 دارد.

فرمت های مختلف ویدئویی : (ASF (Advanced Systems Format

 

فرمت های مختلف ویدئویی

 

این فرمت فایل هم توسط مایکروسافت طراحی شــده و کاربرد زیادی دارد، اما نکته عجیب این اســت کــه پســوند اصلی آن یعنی  .asf چندان مشــهور نیســت، بلکه فرمتهای  .wma و   .wmvکــه عمــلا فایلهــای   ASFبه شــمار می‌آیند، معروفتر بوده و کاربرد بیشتری دارند. ایــن فایلها مثل یک کمد بزرگ اســت که علاوه بر مجموعــه بزرگــی از کدکهای صوتــی / تصویری داده‌هایی مانند دســتورات اســکریپتی، تصاویر ساکن  JPEG و داده‌هــای باینــری را هم میتــوان در آنها جا داد.

فرمت های مختلف ویدئویی : Flash Video

 

فرمت های مختلف ویدئویی

 

فایل‌هــای ویدئویــی فلش کــه معرف حضور تمام کاربران اینترنت اســت، عملا یک خانواده پنج نفره متشکل از پسوندهای  .flv، .f4v ، .f4p ، .f4a و   .f4bاســت. فایلهــای ویدئویی فلش عموما حاوی داده‌های با کدک   Sorenson(کدک ویدئویی از شرکت Sorenson Media) یا VP6 هستند، اما نسخه‌های جدیدتر آن ویدئوهای  H.264 و صداهای با کدک   AACرا نیز پشتیبانی میکنند. حالکه صحبت از فایلهای فلش است، بد نیست نامــی هم از برادر ناتنی این خانــواده، یعنی فایلهای  .swfببریــم. فایلهــای   .swfفایلهــای ویدئویی نیســتند و فقط برای گرافیک چندرسانه‌ای و انیمیشن در وب به کار میرود.

فرمت های مختلف ویدئویی : (MKV(.mkv

 

فرمت های مختلف ویدئویی

 

فرمــت   mkv را میتــوان حاکــم فایلهای ویدئویی بــا کیفیت بالا و حجم کم دانســت. این فرمت کــه معمولا با نام «Matroska» (گرفته شــده از یک کلمه روسی به معنای عروســکهای روسی تودرتو) شناخته میشود، میتوانــد تعــداد نا محــدودی ویدئو، تصویــر، صدا یا زیرنویــس را در یک فایل ذخیره کند. نکته مهم دیگر در مورد این فرمت، عمومی بودن مشخصات آن است که به نرم افزارهای مختلف و متن‌باز اجازه ذخیره‌سازی و پخش آن را میدهد.

مطالب مرتبط

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

error: امکان کپی برداری از متن وجود ندارد